Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuklukta başlayan ve yetişkinlikte de devam edebilen nörogelişimsel bir bozukluktur.
DEHB; dikkati sürdürmede güçlük, dürtü kontrolü zayıflığı ve aşırı hareketlilik ile karakterizedir.
Bu durum, bireyin akademik başarısını, sosyal ilişkilerini ve günlük yaşam düzenini olumsuz etkileyebilir.

Sancaktepe’deki uzman psikologlar, DEHB’yi yalnızca bir “davranış sorunu” olarak değil, beynin dikkat, motivasyon ve planlama süreçlerinde yaşanan işlevsel farklılıklar olarak ele alır.
Doğru terapi yöntemleriyle hem çocuklarda hem yetişkinlerde bu belirtiler kontrol altına alınabilir.

DEHB Belirtileri Nelerdir?

DEHB belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Genel olarak üç temel alanda belirti görülür: dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik.

1. Dikkatsizlik Belirtileri:

• Dikkatini sürdürmekte zorlanma

• Detayları atlama, sık hata yapma

• Görevleri veya ödevleri tamamlayamama

• Eşyaları sık sık kaybetme

• Dış uyaranlarla kolayca dikkatinin dağılması

• Zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınma

2. Hiperaktivite Belirtileri:

• Sürekli hareket etme veya yerinde duramama

• Sessiz aktivitelerde zorlanma

• Aşırı konuşma

• Oturması gereken durumlarda ayağa kalkma eğilimi

3. Dürtüsellik Belirtileri:

• Söz sırasını beklemekte zorlanma

• Başkalarının sözünü kesme

• Düşünmeden hareket etme

• Sabırsızlık ve anlık tepkiler

Bu belirtiler çocuğun okul başarısını, yetişkinin ise iş performansını ve ilişkilerini etkileyebilir.

DEHB’nin Nedenleri

DEHB’nin kesin nedeni tek bir faktöre dayanmaz.
Ancak araştırmalar, beyindeki dopamin ve noradrenalin dengesizlikleri, genetik yatkınlık ve çevresel etkenlerin önemli rol oynadığını göstermektedir.

Başlıca nedenler:

• Genetik faktörler (ailede benzer öyküler bulunması)

• Beyin gelişiminde yapısal farklılıklar

• Erken doğum veya doğum komplikasyonları

• Aşırı stresli aile ortamı

• Düzensiz uyku ve beslenme alışkanlıkları

• Ekran ve dijital cihazlara aşırı maruziyet

Sancaktepe’deki psikologlar, DEHB’nin nedenini bireysel faktörlerle birlikte değerlendirir ve terapi sürecini buna göre yapılandırır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Türleri

DEHB üç ana alt tipe ayrılır:

1. Dikkat Eksikliğinin Baskın Olduğu Tip:
   Dikkatini toplamakta zorlanır, genellikle dalgın ve unutkandır.

2. Hiperaktif-Dürtüsel Tip:
   Aşırı hareketli, sabırsız ve dürtüseldir.

3. Bileşik Tip:
   Hem dikkatsizlik hem hiperaktivite belirtileri birlikte görülür.

Bu ayrım, terapinin planlanması açısından önemlidir.

DEHB Tedavisinde Terapi Yöntemleri

DEHB tedavisinde amaç, kişinin dikkatini yönetebilmesi, davranışlarını kontrol edebilmesi ve yaşam düzenini sürdürebilmesidir.
Sancaktepe’deki psikologlar, bilimsel terapi yöntemleriyle davranışsal ve duygusal dengeyi hedefler.

Uygulanan başlıca terapi yöntemleri:

• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT):
  Düşünce-davranış ilişkisini güçlendirir, dikkat kontrolünü artırır.

• Davranışsal Terapi:
  Hedef odaklı, ödül ve geri bildirim sistemiyle davranışların düzenlenmesini sağlar.

• Dikkat Geliştirme Egzersizleri:
  Hafıza, odaklanma ve planlama becerilerini artırmaya yönelik oyun ve aktiviteler.

• Aile Terapisi:
  Ebeveynlerin çocukla daha etkili iletişim kurmasını ve doğru yönlendirme yapmasını sağlar.

• Zaman Yönetimi ve Organizasyon Eğitimi:
  Özellikle ergen ve yetişkin danışanlarda planlama ve önceliklendirme becerilerini güçlendirir.

Bazı durumlarda, psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi önerilebilir. Ancak terapi süreci davranışsal değişim için temel unsurdur.

Ebeveynler İçin Öneriler

• Eleştirmek yerine destekleyici bir iletişim kurun.

• Kısa, net ve anlaşılır yönergeler verin.

• Başarıları küçük de olsa mutlaka takdir edin.

• Günlük rutin oluşturun (uyku, ders, oyun, yemek saatleri).

• Ekran süresini sınırlandırın.

• Gerektiğinde profesyonel destek almaktan çekinmeyin.

Sancaktepe’deki psikologlar, ebeveynlere özel danışmanlık sağlayarak evde uygulanabilecek stratejiler geliştirir.

DEHB’de Erken Tanı ve Müdahale Neden Önemlidir?

Erken yaşta tanı konulması, çocuğun hem akademik hem sosyal gelişimi açısından büyük önem taşır.
Erken müdahale sayesinde:

• Dikkat becerileri güçlenir,

• Davranış kontrolü gelişir,

• Özgüven artar,

• Sosyal uyum sağlanır,

• Akademik başarı desteklenir.

Yetişkinlikte ise DEHB; iş performansı, zaman yönetimi ve ilişkiler üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle terapi, her yaşta fayda sağlar.

Sancaktepe’de Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Tedavisi

Sancaktepe’de hizmet veren psikologlar, DEHB alanında uzmanlaşmış yaklaşımlarla çocuklara, ergenlere ve yetişkinlere özel terapi programları sunmaktadır.
Seanslar bireysel veya aile temelli olarak yürütülür.
İhtiyaca göre çevrimiçi terapi seçeneği de mevcuttur.

Amaç, yalnızca belirtileri azaltmak değil; kişinin yaşam becerilerini güçlendirerek kalıcı bir denge kurmasını sağlamaktır.